|
Yer adları, coğrafyanın
aynası gibidir. Bir ülkenin coğrafyasında yer alan
adlar, o coğrafya üzerinde yaşayan uygarlıklar ve en
önemlisi coğrafyanın yaşadığı siyasi tarih süreci
hakkında araştırmacıya değerli bilgiler verir. Geçmişe
dönük birer pencere olan yer adları kentlerin,
caddelerin, sokakların, nehirlerin, dağların v.b.
yerlerin tanıtım kartıdır.
I. SSCB ve Rusya
Federasyonu
Eski SSCB alanı içindeki
yer adları siyasi tarih açısından incelendiğinde, yer
adlarının özellikle Çarlık Rusya’sının Kafkasya ve iç
Asya'ya doğru genişlemeye başladığı 17-18. Y.Y.'dan
itibaren değişim süreci içinde olduğu görülebilir.
Çarlık Rusya’sı, SSCB ve
Rusya Federasyonu devirlerinde gerek Büyük Rusya ve
gerekse Büyük Rusya dışı egemen olunan coğrafyada yer
adları Moskova'da egemen olan ideoloji doğrultusunda
sürekli ve sistemli olarak değiştirilmiştir. Örneğin: I.
Petro tarafından kurulan St. Petersburg kentinin adı
1914 yılında "burg" eki Almanlığı anımsattığı
gerekçesiyle Ruslaştırılarak "Petrograd" olarak
değiştirilmişti. Bolşevik ihtilali sonrası kentin adı
1924 yılında "Leningrad" olarak tekrar değiştirilmiştir.
SSCB'nin çözülmesi sonrası Rusya Federasyonu'nda Rus
milliyetçiliğinin yavaş yavaş Bolşevik mirasın yerini
tamamen almasıyla kentin adı 1991 yılında tekrar
değiştirilerek tarihi adı olan "St. Petersburg" adına
dönülmüştür. Görüldüğü gibi SSCB alanındaki en önemli
kentlerden birinin adı 80 yıllık bir zaman dilimi içinde
Rusya'da meydana gelen her büyük değişme ile birlikte
Moskova'ya hakim olan resmi ideolojiye uygun olarak
tekrar değişmiştir.
Çarlık Rusya’sı ve SSCB
zamanında sürgün-soykırım-etnik temizlik ve
kolonizasyonun yaşandığı ve genelde Türk veya Türkiye'ye
akraba halkların yaşadığı Kafkasya ve iç Asya'da nehir,
dağ, köy adlarına varıncaya kadar yer adları
değiştirilmiş, yeni ad Bolşevik İhtilali, Komünist
Partisi'ni hatırlatan tarihi bir gün veya o yeri işgal
eden Rus (SSCB devrinde Bolşevik) komutanın, alayın,
çarın bir akrabasının (SSCB devrinde Bolşevik bir
liderin, askerin, bürokratın, Komünist Parti
yöneticisinin, aydının) adı olmuştur.
SSCB devrinde yer adlarında
değişim sıklaşmış, adı üç-dört kez değiştirilen kentlere
bile rastlanılmaya başlanılmıştır. Örneğin: "Rıbinsk"
kentinin adı 1946-1957 yılları arasında "Sçerbakov",
1984-1989 yılları arasında "Andropov" olarak
değiştirilmiştir. "Svyatoy Krest" kentinin adı ise dört
defa değiştirilmiştir (1).
SSCB döneminde yüzlerce kasabanın, köyün adı Oktiabrskii
(Ekim İhtilali), Komsomolsk (Genç Komünist Birliği),
Pervomaiskoie (Bir Mayıs), Krasnoarmeisk (Kızıl Ordu),
Krasnogvardeisk (Kızıl Muhafızlar), Krasnyi Oktyabr
(Kızıl Ekim), Krasnye Barrikadi (Kızıl Barikat),
Komintern (Uluslararası Komünizm) gibi Sovyet mirası
adlarla değiştirilmiştir. Özellikle Lenin ve Stalin
adlarından türetilmiş adlar da binlerce yerin adı olarak
kabul edilmiştir: Lenina, Leninabad, Leninakan,
Leningori, Leninka, Lenino, Leningrad, Leninogorsk,
Leninskii, Leninizm, Stalina, Stalino, Stalinsk,
Stalinskii, Stalinskaya, Stalinskoye, Stalinogorsk,
Stalingrad, Stalinabad bu yer adlarından bazılarıdır.(2)
Gorbaçov SSCB'sinde
demokratik açılım sonrası gerek Rus ve gerek diğer etnik
kimliklerin tekrar ön plana çıkmaya başlaması ile
birlikte, tarihi yerleşim yerlerinin, kentlerin,
köylerin, caddelerin, sokakların, nehirlerin, dağların
ve hatta okulların, fabrikaların ve benzeri yerlerin
adlarını tekrar eski adlarına dönüştürme süreci
başlamıştır. 1988 yılında Sovyet Kültür Bakanlığı'nda
yer adları ile ilgili oluşturulan kurulda yer adlarının
konma ve değiştirilmesinde yasal yetkinin nasıl
kullanılacağı konusu çözümlenmiştir. Yapılan yasal
düzenlemeyle eski ve yerleşmiş yer adlarının tarihi anıt
sayılması ve devletçe korunması kararlaştırılmıştır.
Bunun yanında SSCB'nin çeşitli yüksek yönetim
organlarının, L. Brejnev, A. Jdanov gibi Politbüro
üyelerinin adlarını taşıyan tüm eski kent, köy, rayon.
okul vb. yerlerin adlarının tarihi adları ile
değiştirilmesine karar vermiştir. Çünkü SSCB döneminde
yaşanan yer adlarının Sovyetleştirilmesi ve bazılarının
Ruslaştırılması süreciyle örneğin: Minsk, Moskova, Gorki
(yeni adıyla Nijni Novgorod), Donets kentlerinin sokak
adlarının %70'i aynı adları taşır hale gelmişti.
Sovyetleştirme ve kısmen Ruslaştırma sonucunda, ülke
çapında Kirov'un adını taşıyan 150, Kalinin'in adını
taşıyan 100, Kuybişev'in adını taşıyan 40 yerleşim yeri
olmuştur.(3)
1992 yılında Rusya
Federasyonu Parlamentosu'nda Parlamento Başkanı Ruslan
Hasbulatov'un desteği ile Tarihi Miras Komisyonu'nu
oluşturulmuştur. Bu komisyonda özellikle kent, cadde ve
sokak adlarının değiştirilmesi için çaba gösterilmiştir.
Rusya Federasyonu'nda yer adlarının değiştirilmesi Rusya
Federasyonu Parlamentosu dışında federe cumhuriyet,
özerk bölge ve kent parlamentolarına aittir. Örneğin:
Moskova Kenti Parlamentosu'nda Tarihi Yer Adları'nın
Verilmesi Komisyonu bulunmaktadır.(4)
II. Gürcistan
SSCB'nin dağılması sonrası
bağımsızlığını kazanan Gürcistan'da Parlamento, diğer
eski SSCB ülkeleri gibi yer adlarını millileştirmeye
başlamıştır. Ancak yer adlarının Gürcüleştirilmesi
sırasında ülkede bulunan özerk cumhuriyetler Acaristan
ve Abhazya ile özerk bölge olan Güney Osetya'nın tarihi
ve etnik yapısı dikkate alınmadığından, yer adlarının
değişimi ülkede rahatsızlık yaratmıştır. Diğer yandan,
günümüzde fiilen bağımsız olan Abhazya'da ise 1993
tarihinden sonra yer adları merkezden bağımsız, tek
yanlı olarak Abhazlaştırılmaktadır.
III. Kuzey Kafkasya
Karadeniz'den Hazar
Denizi'ne kadar uzanan Kuzey Kafkasya günümüzde:
Gürcistan sınırları içinde olan Abhazya ve Güney Osetya,
Rusya Federasyonu sınırları içinde kalan Krasnodar ve
Stavropol Krayı (eyaleti) ile Adigey, Karaçay-Çerkes,
Kabardey-Balkar, Kuzey Osetya, İnguşya, Çeçenistan ve
Dağıstan Federe Cumhuriyetlerinden oluşmaktadır.
Kuzey Kafkasya'nın Çarlık
Rusyası tarafından işgalinin 1864 yılında
tamamlanmasından itibaren başlayan sürgün-soykırım-etnik
temizlik ve kolonizasyon politikası, yüzyıldan az bir
süre içinde Moskova'nın üç farklı devlete (Çarlık
Rusyası, SSCB, Rusya Federasyonu) başkent olmasına
rağmen hiç kesilmeden devam etmiş, bölgenin özellikle
kültürel, siyasi ve etnik yönden yavaş yavaş
Ruslaştırılması politikası günümüze kadar devam
etmiştir. Bu nedenle SSCB döneminde Kuzey Kafkasya
dışındaki bölgelerde Çarlık Rusyası'nı hatırlatan yer
adları Sovyetleştirilirken, Kuzey Kafkasya'da Çarlık
Rusyası tarihini ve bölgenin Rusya tarafından işgalini
hatırlatan adlara dokunulmamış, bilakis işgali
hatırlatan adların takılması SSCB döneminde de
sürdürülerek Ruslaştırma politikasına kesintisiz devam
edilmiştir. Örneğin: Kuzeybatı Kafkasya'da (özellikle
Krasnodar ve Stavropol Kray'da) bugün birçok yerleşim
yerinin adı hala 19.yy ortalarında bölgeyi ele geçiren
Çar II. Aleksander'ın (1855-1881) komutanları Lazarev,
Golovin, Zass, Geyman, Reyevski'nin adlarını
taşımaktadır. Kafkas-Rus savaşında yer alan Rus
alaylarının adları olan Mingrelski, Apşeronski,
Navaginski, Erivanski'de eski yerleşim yerlerine yeni ad
olmuştur. Kuzey Kafkasya'da müslüman Şapsığları katleden
ve topraklarından zorla çıkartan II. Aleksander'ın adı
eski Şapsığ topraklarında Krasno-Aleksandrovski (tarihi
adı: Lığotkh) olarak halen kasaba adı olarak
bulunmaktadır, işin ilginç tarafı, 1864 yılında
tamamlanan Kuzey Kafkasya'nın işgali sonrası yer
adlarının Ruslaştırılması ile takılan Çar II. Nikola'nın
(1895-1916) çocuklarının adları -Alekseyeuka, Tatyanovka,
Mariya- köy adı olarak Çarlık Rusyası devrinden günümüze
kadar korunmuştur.(5)
Soçi kenti yakınlarındaki
Şapsığ bölgesinde tarihi yer adlarının koku köy adlarına
varıncaya kadar SSCB döneminde kazınmıştır. Örneğin:
Thağepş köyünün adı ilk önce Kirov, daha sonra Boji Vodi
olmuştur. Aynı bölgede adı Sovyetleştirilen köyler ise
şunlardır. (ilk ad eski, ikincisi Sovyetleştirilen yeni
adı)
|
İlk Adı |
Sovyetleştirildikten
Sonraki Adı |
|
Aguye |
: |
Kuybışev |
|
Şekhecey |
: |
Bolşoy Kiçmay |
|
Tkhakho |
: |
Malıy Kiçmay |
|
Şoyko |
: |
Bolşoye Psevuşkho |
|
Kodışehabl |
: |
Maloye Psevuşkho köyü(6) |
Gorbaçov devrinde yaşanan
demokratik açılımın Kuzey Kafkasya'da da yaşanması
bölgedeki federe cumhuriyetler de, özellikle Çarlık
Rusyası’nın 19. Y.Y.'da bölgeyi işgalini hatırlatan yer
adlarını hızlı bir şekilde değiştirme hareketinin
yaşanmasına yol açmıştır. Örneğin: Kabardey-Balkar
Cumhuriyeti'nde Nartkale kentinde 1 Haziran 1993
tarihine kadar onlarca sokak ve caddenin adı Sovyet
adlarından temizlenerek yerel adlar takılmıştır. Buna
göre kentte adı değiştirilen caddelerden bazıları
şunlardır:
|
Eski Adı |
Yeni Yerel Adı |
|
Cercinski |
: |
Şapsığ |
|
Krasnaya |
: |
Kazanoko Jebağı |
|
Kalinin |
: |
Wubıh |
|
Komsomolskaya |
: |
Natuhay |
|
Kirova |
: |
Bjeduğ |
|
Ordjonikidze |
: |
Abzah |
|
Frunze |
: |
Abaza |
|
Suvorov |
: |
Vlahoş |
|
Tımuryazev |
: |
Abhazya kahramanı Hasan Alhas
Cad.(7) |
Yer adlarında hızlı
değişimin en belirgin örneği olan Dudayev yönetimindeki
Çeçenistan'da yer adları havaalanına varıncaya kadar
değiştirilmiştir. Örneğin: Grozni'nin adı Sunçkale,
Grozni havaalanının adı İmam Mansur olarak
değiştirilmiştir.
IV. Kuzey Kafkasya'da
Yer Adları
Kuzey Kafkasya'da tarihi
yer adlarına dönüş sürecini her Kuzey Kafkasya
Cumhuriyeti'ni ve Krasnodar ile Stavropol olmak üzere
her Krayı (eyaleti) ayrı ayrı ele alarak incelersek
başlıca yer adlarında meydana gelen değişim kısaca
aşağıdaki şekilde olmuştur (Aşağıdaki listede yer
adlarının çeşitli dillerde söylenişleri ve resmen
kullanılmayan tarihi adları da ayrı yeten verilmiştir).
|
Eski Ad |
Yeni (Resmi) Ad |
COĞRAFİ KONUM VE
AÇIKLAMA |
|
Adıgey Özerk Bölgesi(8) |
Adigey Cumhuriyeti |
Coğrafi konum olarak
Kuzeybatı Kafkasya'da Krasnodar Kray içinde
adacık şeklinde bulunan Adige Cumhuriyeti,
SSCB devrinde Krasnodar Kraya bağlı Özerk
Bölge iken 5 Ekim 1990 tarihinde Özerk
Sovyet Sosyalist Cumhuriyet statüsüne
yükseldi. SSCB'nin 1991 yılında dağılması
sonrası 24 Mart 1992 tarihinde Rusya
Federasyonu'nu oluşturan federe
cumhuriyetlerden biri oldu. |
|
Maykop |
Miyekuape |
Adıgey Cumhuriyeti'nin
başkentinin adı 1992 yılında değiştirilmiş
ve 1864 yılında tamamlanan Çarlık Rusyası
işgali öncesi tarihi adına tekrar
dönülmüştür. Kent için Nogaylar da "Mayköpbolğander"
adını kullanmaktadırlar.(9) |
|
Teuçoj |
Adıgekale |
Adigey Cumhuriyeti'nde
bulunan bu kentin adı Rusya Federasyonu
Yüksek Sovyet Başkanı'nın kararı ile
26.09.1990 tarihinde, 1864 yılında
tamamlanan Çarlık Rusyası işgali öncesi
tarihi adını yeniden aldı.(10) |
|
Obtyabrske |
Tehutemıkuay |
Adigey Cumhuriyeti'nde
bulunan bu rayonun ve aynı adı taşıyan köyün
adı Rusya Federasyon’u Yüksek Sovyet
Başkanı'nın kararı ile 26.09.1990 tarihinde,
1864 yılında tamamlanan Çarlık Rusyası
işgali öncesi tarihi adını yeniden aldı. |
|
Çeçen-İnguş Özerk Sovyet
Sosyalist Cumhuriyeti(11) |
Çeçenistan Cumhuriyeti |
Kuzeydoğu Kafkasya'daki
Çeçenistan Cumhuriyetinin çevresinde:
Stavropol Kray, İnguşya, Dağıstan ve
Gürcistan Cumhuriyeti bulunmaktadır.
Cumhuriyet, Rusya Federasyonu federasyon
anlaşmasını imzalamış ve tek yanlı
bağımsızlığını ilan etmiştir. |
|
İnguşya Cumhuriyeti |
İçkeriya |
Çevresinde Stavropol Kray,
Alanya (Kuzey Osetya), Çeçenistan ve
Gürcistan Cumhuriyeti bulunan İnguşya
Cumhuriyeti ise Rusya Federasyonu'nu
oluşturan federe cumhuriyetlerden biridir.
Cumhuriyet, Rusya Federasyonu'nun federasyon
anlaşmasını imzalamamış ve tek yanlı
bağımsızlığını ilan etmiş ve adını tek yanlı
olarak " İçkeriya " olarak değiştirmiştir. |
|
Grozni(12) |
Sunçkale |
Çeçenistan Cumhuriyetinin
başkenti olan bu kentin Osmanlı Devleti ve
Kafkas halkları tarafından kullanılan eski
adı olan "Sunçkale" adına İçkeriya
Cumhuriyeti Rusya Federasyonu'ndan bağımsız
olarak 1992 yılında tekrar dönmüştür. |
|
Dağıstan Özerk Sovyet
Sosyalist Cumhuriyeti |
Dağıstan Cumhuriyeti |
Kuzeydoğu Kafkasya
cumhuriyetlerinden olan Dağıstan
Cumhuriyeti'nin çevresinde: Stavropol Kray,
Kalmukya, Çeçenistan, Azerbaycan Cumhuriyeti
ve Hazar Denizi bulunmaktadır. Cumhuriyet,
Rusya Federasyonu'nu oluşturan federe
cumhuriyetlerden biridir. |
|
Temir-Han-Şura (Tarihi
adı)(13) |
Buynaksk |
Dağıstan Cumhuriyeti'nde
bulunan,1920 yılına kadar cumhuriyetin
başkenti olan kentin tarihi adı "Temir-Han-Şura"dır.
SSCB döneminden itibaren günümüzdeki resmi
adı "Buynaksk"tır. |
|
Gumkale (Tarihi adı) |
Georgiyevesk |
Dağıstan Cumhuriyeti'nde
bulunan kentin tarihi adı "Gumkale"dir. SSCB
döneminden itibaren günümüzdeki resmi adı "Georgiyevsk"dir. |
|
Çülli, Çola, Tsali, Çor,
Dermet, Demirkapı, Timurkahalka (Tarihi
adları) |
Derbent |
Dağıstan Cumhuriyeti'nde
bulunan Derbent'e Laklar "Çülli", Dargiler "Çola",
Tabasaranlar "Tsali". Ermeniler "Çor",
Kumuklar "Dermet", Moğollar "Timurkahalka"
derken Osmanlı kaynaklarında kentin adı
"Demirkapı" olarak geçmektedir. |
|
Deşlahar (Tarihi Adı) |
Sergokala |
Dağıstan Cumhuriyeti’nde
bulunan Sergokala'nın, SSCB öncesi Dargiler
tarafından da kullanılan adı "Deşlahar"dı.
SSCB döneminde kentin adı Bolşevik lider
"Sergo Orjhonikidze"nin adı verilerek
değiştirilmiştir. |
|
Leninski |
Karabudakkent |
Dağıstan Cumhuriyeti'nde
bulunan Kumukların yoğun olarak bulunduğu
bir rayon. |
|
Kasumkentskiy |
Süleymanstans-kiy |
Dağıstan Cumhuriyeti'nde
bulunan, Lezgilerin yoğun olarak bulunduğu
bu rayona 1990'lı yıllarda Lezgi şairi
Süleyman Stalskiy'in (1869-1937) adı
verilmiştir. |
|
Semender, Anjikala, Petrovsk,
Şamilkala (Tarihi adları) |
Mahaçkala |
Dağıstan Cumhuriyeti'nin
başkenti olan "Mahaçkala"nın Çarlık Rusyası
devrindeki adı "Petrovsk"dur. 1919 yılında '
antibolşevik Necmettin Hotsinskiy kentin
adını "Şamilkala" olarak değiştirmiştir.
Ancak Dağıstan'da yönetimin bolşeviklerce
ele geçirilmesinden sonra kentin adı 1918
yılında öldürülen Avar sosyalist Mahaç
Dahadayev'den dolayı "Makhaçkala" olarak
tekrar değiştirilmiştir. Dağıstan'ın otokton
halklarının bu kente taktıkları ve halen
günlük dilde kullandıkları tarihi ad ise "Anjikala"dır.
M.S. 6.-12. Y.Y.'da Hazar Devleti'nin ilk
başkenti olan bu kentin adı o yıllarda
"Semender"di. 965 yılında kısa süre Rus
işgalinde kalan kent. 12. Y.Y.'da Kıpçak
işgali ile başkent olmaktan çıkmıştır.sk |
|
Aulıovskiy |
Novolakskiy |
Dağıstan Cumhuriyeti'nde
bulunan bu rayon 1944 yılında Çeçenlerin
Orta Asya ve Sibirya'ya sürgünü öncesi
"Aulıovskiy" adını taşıyordu. Rayonda Aulı
Çeçenleri yoğun olarak bulunuyordu.
Çeçenlerin sürgünü sonrası rayona Laklar
yerleştirilmiş ve adı "Novolakskiy" (Yeni
Lak) rayonu olarak değiştirilmişti. Aulı
Çeçenlerinin topraklarına geri dönmeleri
sonucu Çeçenlerle Laklar arasında baş
gösteren toprak anlaşmazlıkları sonucu
Dağıstan Devleti Laklara yeni bir rayon
kurarak toprakları eski sahiplerine
bırakmaya karar vermiştir. Muhtemelen
1995-1996 yıllarında rayon eski adı olan
"Aulıovskiy" ye tekrar kavuşacaktır. |
|
Svetogorsk |
Şamilkala |
Dağıstan Cumhuriyetinde
bulunan Gergebilskiy Rayonu'nda bulunan
Avarların yoğun olarak bulunduğu bir kent.
1990'lı yıllarda ad değişikliği yapılmıştır. |
|
Aksay |
Yahsay |
Dağıstan Cumhuriyeti'nde
bulunan, Hasayurttovskiy rayonunda Kumuk
köyü. |
|
Andreyavul |
Endrey |
Dağıstan Cumhuriyeti'nde
bulunan, Hasayurttovskiy rayonunda Kumuk
köyü. |
|
Dubkiy |
Noviçirkey |
Dağıstan Cumhuriyeti'nde
bulunan, Kızılyurt rayonunda kent. |
|
Zrihgeran
(Tarihi adı) |
Kubaçi |
Dağıstan Cumhuriyeti'nde
bulunan, Dahadaevskiy Rayonunda bulunan
kentin Farsça kökenli tarihi adı "Zrihgeran"
dır. |
|
Kabardey-Balkar Özerk Sovyet
Sosyalist Cumhuriyeti |
Kabardey-Balkar Cumhuriyeti |
Kuzeybatı Kafkasya
cumhuriyetlerinden olan Kabardey-Balkar
Cumhuriyeti'nin çevresinde: Stavropol Kray,
Karaçay-Çerkes, Alanya (Kuzey Osetya) ve
Gürcistan Cumhuriyeti bulunmaktadır.
Cumhuriyet, Rusya Federasyonu'nu oluşturan
federe cumhuriyetlerden biridir. |
|
Psiguven (Tarihi adı)(14) |
Nalçik |
Kabardey-Balkar
Cumhuriyeti'nin başkentidir. 1817 yılında
kurulmuştur. |
|
Sovyet Rayonu |
Çerek Rayonu Holam-Bızmyı
Rayonu |
Kabardey-Balkar
Cumhuriyeti'nde bulunan Sovyet Rayonu'nun
adı SSCB'nin dağılması sonrası değiştirilmiş
ve bu rayonun yerine iki rayon
oluşturulmuştur. "Çerek Rayonu" ve
"Holam-Bızınyı Rayonu" aynı adlı vadi ve
akarsuların adını almışlardır. |
|
Posölok Sovyetskiy |
Kaşha-Taw |
Kabardey-Balkar
Cumhuriyeti'nde bulunan bu kasabanın adı
SSCB'nin dağılması sonrası değiştirilmiş ve
Balkar Türkcesinde "Kel Dağ" anlamına gelen
"Kaşha-Taw" adını almıştır. |
|
Mingı-Taw Oşhamafe(15) |
Elbrus |
Kabardey-Balkar
Cumhuriyeti'nde bulunan Kafkas
sıradağlarının en yüksek dağı (5642 m.) olan
bu dağın Karaçay ve Malkar Türkleri
tarafından kullanılan adı "Mingi-Taw",
Kabardeyler tarafından kullanılan adı
"Oşhamafe"dır. |
|
Karaçay-Çerkeş Özerk Bölgesi,
Karaçay-Çerkes Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti |
Karaçay-Çerkes Cumhuriyeti |
Kuzeybatı Kafkasya
cumhuriyetlerinden olan Karaçay-Çerkes
Cumhuriyeti'nin çevresinde: Krasnodar ve
Stavropol Kray. Kabardey-Balkar. Abhazya,
Gürcistan Cumhuriyeti bulunmaktadır.
Cumhuriyet. SSCB devrinde Stavropol Kraya
bağlı Özerk Bölge iken Özerk Sovyet
Sosyalist Cumhuriyet statüsüne yükseldi.
SSCB'nin 1991 yılında dağılması sonrası
Rusya Federasyonu'nu oluşturan federe
cumhuriyetlerden biri oldu. |
|
Battalpasinşk, Sulimov,
Yejovo-Sulimovsk(16) |
Çerkesk |
Karaçay-Çerkes Federe
Cumhuriyeti'nin başkenti ve nüfusu en
kalabalık olan bu kentin Çarlık Rusyası
devrinde adı "Battalpaşinsk"idi. Çeşitli
tarihlerde "Sulimov" ve "Yejovo-Sulimovsk"
adlarını da almıştır. SSCB devrinde kentin
adı "Çerkesk" olarak değiştirilmiştir. |
|
Krasnovostoçnıy (Kızıldoğu)(17) |
Güm Doou Kabak,
Krasnovostoçnıy |
Karaçay-Çerkes
Cumhuriyeti'nde Gitçe Karaçay Rayonu'nda
kasabadır. Kasabanın hem Karaçay
Türkçesindeki adı hem de Rusça adı
kullanılmaktadır. |
|
Pervomayskoe (Bir Mayıs) |
Güm Abu Kabak, Pervomayskoe |
Karaçay-Çerkes
Cumhuriyeti'nde Gitçe Karaçay Rayonu'nda
kasabadır. Kasabanın hem Karaçay
Türkçesindeki adı hem de Rusça adı
kullanılmaktadır. |
|
Kuçmalka |
Kuçu-Balık, Kuçmalka |
Karaçay-Çerkes
Cumhuriyeti'nde Gitçe Karaçay Rayonu'nda
akarsudur. Akarsunun hem Karaçay
Türkçesindeki adı hem de Rusça adı
kullanılmaktadır. |
|
Hacaut |
Shauat, Hacaut |
Karaçay-Çerkes
Cumhuriyeti'nde Gıtçe Karaçay Rayonu'nda
akarsudur. Aynı adlı bir köyde
bulunmaktadır. Akarsunun ve köyün hem
Karaçay Türkçesindeki adı hem de Rusça adı
kullanılmaktadır. |
|
Ejkakon |
Uçkeken, Ejkakon |
Karaçay-Çerkes
Cumhuriyeti'nde Gitçe Karaçay Rayonu'nda
akarsudur. Akarsunun hem Karaçay
Türkcesindeki adı hem de Rusça adı
kullanılmaktadır. |
|
Humara |
Koban Abu Kabak, Humara |
Karaçay-Çerkes
Cumhuriyeti'nde Karaçay Rayonu'nda
kasabadır. Kasabanın hem Karaçay
Türkcesindeki adı hem de Rusça adı
kullanılmaktadır. |
|
Ordjonikidxevs-kiy |
Kvarakent, Ordjonikid-zevskiy |
Karaçay-Çerkes
Cumhuriyeti'nde Karaçay Rayonu'nda
kasabadır. Kasabanın hem Karaçay
Türkcesindeki adı hem de Rusça adı
kullanılmaktadır. |
|
Novıy Karaçay (Yeni Karaçay) |
Ak Kala, Novıy Karaçay |
Karaçay-Çerkes
Cumhuriyeti'nde Karaçay Rayonu'nda
kasabadır. Kasabanın hem Karaçay
Türkcesindeki adı hem de Rusça adı
kullanılmaktadır. |
|
Karaçaevsk |
Markoli, Karaçaevsk |
Karaçay-Çerkes
Cumhuriyeti'nde Karaçay Rayonu'nda köydür.
Köyün hem Karaçay Türkçesindeki adı hem de
Rusça adı kullanılmaktadır. |
|
Kamennomosts-kiy (Taşköprü) |
Taşkepyur, Kamenno-mostskiy |
Karaçay-Çerkes
Cumhuriyeti'nde Karaçay Rayonu'nda
kasabadır. Kasabanın hem Karaçay
Türkçesindeki adı hem de Rusça adı
kullanılmaktadır. |
|
Verhnekamen-nomostskiy
(Yukarı Taşköprü) |
Ogarı Taşkepyur,
Verhnekamen-nomostskiy |
Karaçay-Çerkes
Cumhuriyeti'nde Karaçay Rayonu'nda köydür.
Köyün hem Karaçay Türkçesindeki adı hem de
Rusça adı kullanılmaktadır. |
|
Nijnaya Mara (Aşağı Mara) |
Teben Mara, Nijnaya Mara |
Karaçay-Çerkes
Cumhuriyeti'nde Karaçay Rayonu'nda köydür.
Köyün hem Karaçay Türkçesindeki adı hem de
Rusça adı kullanılmaktadır. |
|
Verhnaya Mara (Sadık Mara) |
Ogarı Mara, Verhnaya Mara |
Karaçay-Çerkes
Cumhuriyeti'nde Karaçay Rayonu'nda
kasabadır. Kasabanın hem Karaçay
Türkçesindeki adı hem de Rusça adı
kullanılmaktadır. |
|
Novaya Teberda (Yeni Teberda) |
Kabak Djaşagan, Novaya
Teberda |
Karaçay-Çerkes
Cumhuriyeti'nde Karaçay Rayonu'nda köydür.
Köyün hem Karaçay Türkçesindeki adı hem de
Rusça adı kullanılmaktadır. |
|
Nijnaya Teberda (Aşağı
Teberda) |
Sıntı, Nijnaya Teberda |
Karaçay-Çerkes
Cumhuriyeti'nde Karaçay Rayonu'nda
kasabadır. Kasabanın hem Karaçay
Türkçesindeki adı hem de Rusça adı
kullanılmaktadır. |
|
Verhniya Teberda (Sadık
Teberdi) |
Teberdi Jam Teberdi, Verhniya
Teberda |
Karaçay-Çerkes
Cumhuriyeti'nde Karaçay Rayonu'nda
kasabadır. Kasabanın hem Karaçay
Türkçesindeki adı hem de Rusça adı
kullanılmaktadır. |
|
Gidamskaya |
Kıngır Çat, Gidamskaya |
Karaçay-Çerkes
Cumhuriyeti'nde Karaçay Rayonu'nda dağdır.
Dağın hem Karaçay Türkçesindeki adı hem de
Rusça adı kullanılmaktadır. |
|
Teberda |
Teberdi Şahar, Teberda |
Karaçay-Çerkes
Cumhuriyeti'nde Karaçay Rayonu'nda
kasabadır. Kasabanın hem Karaçay
Türkçesindeki adı hem de Rusça adı
kullanılmaktadır. |
|
Daut Selije |
Duut, Daut |
Karaçay-Çerkes
Cumhuriyeti'nde Karaçay Rayonu'nda köydür.
Köyün hem Karaçay Türkçesindeki adı hem de
Rusça adı kullanılmaktadır. |
|
Dombay |
Dommay, Dombay |
Karaçay-Çerkes
Cumhuriyeti'nde Karaçay Rayonu'nda köydür.
Köyün hem Karaçay Türkçesindeki adı hem de
Rusça adı kullanılmaktadır. |
|
Elbruskiy |
Hudes, Elbruskiy |
Karaçay-Çerkes
Cumhuriyeti'nde Karaçay Rayonu'nda köydür.
Köyün hem Karaçay Türkçesindeki adı hem de
Rusça adı kullanılmaktadır. |
|
Elbruskiy |
Taşçı Ulu-Toyuz, Elbruskiy |
Karaçay-Çerkes
Cumhuriyeti'nde Karaçay Rayonu'nda
kasabadır. Kasabanın hem Karaçay
Türkçesindeki adı hem de Rusça adı
kullanılmaktadır. |
|
Verhnıy Uçkulan |
Oğan Uçkulan, Verhniy Uçkulan |
Karaçay-Çerkes
Cumhuriyeti'nde Karaçay Rayonu'nda köydür.
Köyün hem Karaçay Türkçesindeki adı hem de
Rusça adı kullanılmaktadır. |
|
Mikoyan-Şahar, Karaçayevsk |
Karaçay Şahar, Karaçayevsk |
Lenin devrinde kurulan
günümüzde Karaçay-Çerkes Cumhuriyeti'nin
ikinci büyük kenti ve Karaçay Rayonu'nun
merkezi olan kente ad alarak ilk
kurulduğunda Lenin'in Ermeni kökenli
bolşevik dostu "Mikoyan"ın adı verilmişti.
Daha sonra "Kraçayevsk" adını almıştır.
Günümüzde kentin Karaçay Türkçesindeki adı
olan "Karaçay Şahar" adı da kullanılmaktadır |
|
Kasay-Kabak |
Habez |
Karaçay-Çerkes
Cumhuriyeti'nde Habez Rayonu'nda bulunan bir
köydür. |
|
Oraq-Aulı |
Erkin-Yurt |
Karaçay-Çerkes
Cumhuriyeti'nde Adıge Habl Rayonu'nda
bulunan bir köydür. |
|
Balta-Aulı |
Qızıl-Yurt |
Karaçay-Çerkes
Cumhuriyeti'nde Habez Rayonu'nda bulunan bir
köydür. |
|
Toktamıs-Aulı |
İyken-Halq |
Karaçay-Çerkes
Cumhuriyeti'nde Adıge Habl Rayonu'nda
bulunan bir köydür. |
|
Alaqay-Aulı |
Erkin-Halq |
Karaçay-Çerkes
Cumhuriyeti'nde Adıge Habl Rayonu'nda
bulunan bir köydür |
|
Şabaz-Aulı |
Adıl-Halq |
Karaçay-Çerkes
Cumhuriyeti'nde Adıge Habl Rayonu'nda
bulunan bir köydür. |
|
Qoban-Halq |
Erkin-Şahar |
Karaçay-Çerkes
Cumhuriyeti'nde Adıge Habl Rayonu'nda
bulunan bir köydür. |
|
Şahgireevski Aulı |
Ansua |
Karaçay-Çerkes
Cumhuriyeti'nde Adıge Habl Rayonu'nda
bulunan bir köydür. |
|
Yegibokovski Aulı |
Abazakt |
Karaçay-Çerkes
Cumhuriyeti'nde Habez Rayonu'nda bulunan bir
köydür. |
|
| |
